هر وجودى به اعتبار ارتباط با علت و تحقق و ظهور و فعليت اسباب وجودى آن شىء ، داراى يك نحو خاص و يك طور مخصوص از ظهور و وجود است كه عقل تجويز نمىكند كه اين شىء در غير مرتبهء وجود و ظرف هستى مخصوص به خود متحقق شود . و لذا « لم يتصوّر له طور آخر من الكون غير ما هو الواقع ، حتى يطرأ عليه العدم ، و يرفعه عن ساهرة الأعيان ، أو يقع العدم بدلا عنه في مقامه المفروض له . . . » . اما اين كه در كلمات اهل معرفت ديده مىشود كه حقايق وجودى و اعيان ممكن در مقام اتصاف به وجود و در حال تحقق به هستى و در ظرف و وعاى ظهور و وجود ، از قبول عدم ابا ندارند بلكه در حالت وجود نيز اباطيل و اوهامند . « ألا كلّ شيء ما خلا اللّه باطل » و نيز در كلمات اهل توحيد مسطور است كه وجودات امكانى از حقيقت وجود خارجند و وجود حقيقى به اصل حقيقت وجود اختصاص دارد ، مراد اهل اللّه آن است كه حقايق وجودى ، با قطع نظر از تجليات حق ، اباطيل و اوهامند . و اين كه در كلمات اهل معرفت مسطور است كه « أن لا مجاز في الوجود و لا باطل » ، مؤيد آن چيزى است كه ذكر شد ؛ حقايق وجودى ظهور و نسب و اضافات وجود حقند . و مراد اهل عرفان از نسب و اضافات ، نسب و اضافات مقولى نمىباشد بلكه اضافهء اشراقى و تجلى ظهورى است . و مراد از مجاز نيز مجاز عرفانى است ؛ چه آن كه تجلى حق به اسم قهار در نظر حقيقت بين اهل معرفت ، دائمى و ابدى است . و اين اسم ، در مقام تجلى ، به كلى وجود امكانى را مقهور و احكام آن را مغلوب مىنمايد . و اين تجلى نسبت به اهل شهود ، دائمى است . و خلايق ، آن را در قيامت كبرى شهود نمايند . * * * بعضى از مفسران ، در مقام تفسير آياتى نظير : ( كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ . وَ يَبْقى وَجْهُ